Op 15 augustus stonden we stil bij het einde van de Tweede Wereldoorlog voor het Koninkrijk der Nederlanden en herdenken we alle slachtoffers van de oorlog tegen Japan en de Japanse bezetting van Nederlands-Indië. De oorlogservaringen en de grootschalige ontheemding die volgde werken door tot op de dag van vandaag bij inmiddels 2 miljoen Nederlanders met een Indisch oorlogsverhaal in de familie en ook in onze samenleving als geheel.

Herdenking

Foto: Thom de Graaf – NOS Livestream

Dit jaar werd de herdenking op 15 augustus bij het Indisch Monument voor het eerst in de avond gehouden. Zij denken hiermee een belangrijke stap te hebben gezet voor het bestaan van de herdenking op lange termijn. Voorzitter Thom de Graaf: “Wij werken er al jaren hard aan om de Nationale Herdenking voor zoveel mogelijk mensen betekenisvol te laten zijn”. Daarom is hij blij dat in samenwerking met NPO en NOS de herdenking voortaan aan het begin van de avond, op prime time, kunnen houden. De verplaatsing van de herdenking naar de vroege avond geeft veel meer mensen de kans om die via de rechtstreekse televisie-uitzending mee te maken.

Niet iedereen was blij met dit besluit. Sommige trouwe bezoekers lieten ons weten teleurgesteld te zijn. Dat betreuren wij ten zeerste. Thom de Graaf realiseert zich dat dit voor ouderen die gewend waren aan de middag lastig is. Vanaf 17.00 uur waren mensen welkom op het veld om vooraf bloemen te leggen en elkaar te ontmoeten met koffie en spekkoek, net zoals in voorgaande jaren.

Beau Schneider was hoofdspreker

Op 23 mei van dit jaar overleed acteur Eric Schneider in een Frans ziekenhuis na een val tijdens een verblijf in zijn huis in Frankrijk. Hij was 87 jaar.
Eric Schneider werd geboren in Nederlands-Indië. Als 7-jarige jongen zag hij hoe de Japanners in 1942 Java binnenvielen. Zijn vader werd meegenomen en moest dwangarbeid verrichten aan de beruchte Birma-spoorlijn. Samen met zijn moeder en broertjes bracht de kleine Eric de oorlog door in de Japanse interneringskampen Tjihapit en Adek.

Foto: Ilvy Njiokiktjien – Eric Schneider en zijn zonen Olivier en Beau (midden) in 2015

Bij de onthulling van het Indisch Monument in Den Haag in 1988 was hij de eerste in een lange rij sprekers die op 15 augustus een toespraak hield. In 2015 deed hij dat opnieuw, samen met zijn jongste zoon Beau. Dit jaar zal Beau Schneider (34) op 15 augustus alleen staan bij het Indisch Monument. ‘Voor mij wordt dit een bijzonder afscheid van Eric,’ zegt Beau, die ook acteur is.

 

 

Minister-president Rutte nam deel aan de Nationale Herdenking van de capitulatie van Japan op 15 augustus 1945. Naast de minister-president was ook staatssecretaris Van Ooijen van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aanwezig.

Minister-president Rutte en de voorzitters van de Eerste en Tweede Kamer. dr. J.A. Bruijn en
V. Bergkamp tijdens het defilé.

Tijdens de herdenkingsbijeenkomst legden minister-president Rutte en staatssecretaris Van Ooijen namens de Rijksministerraad een krans bij het Indisch Monument. Ook andere autoriteiten en vertegenwoordigers van betrokken organisaties legden een krans. Voorafgaand daaraan werden voordrachten gehouden. De ceremonie werd afgesloten met een defilé langs het Indisch Monument.

De krans die de Indonesische ambassadeur, de heer H.E. Mayerfas, namens de Republiek Indonesië legt, vormde daarom ook een prominent onderdeel van de herdenking

 

Leden van de Koninkrijksregering, ambassadeurs en mensen van de eerste generatie oorlogsgetroffenen legden kransen. Plaatsvervangend Commandant der Strijdkrachten viceadmiraal Boudewijn Boots en plaatsvervangend Commandant Luchtstrijdkrachten generaal-majoor Dick van Ingen deden dat namens de krijgsmacht. Ook de operationele commandanten danwel de plaatsvervangers van de andere krijgsmachtdelen waren erbij.

 

Elize zong het Indisch Onze Vader

Ieder jaar wordt tijdens de Nationale Herdenking 15 augustus bij het Indisch Monument in Den Haag het Indisch Onze Vader ten gehore gebracht. Dit jaar zong Elize (Elise van der Horst) het Indisch Onze Vader. Ze wordt daarbij begeleid door het Orkest Koninklijke Luchtmacht.

Elise is de dochter van een Indische moeder en de kleindochter van een Indische grootmoeder. Ze treedt zowel solo op als met de band Hot Town en het zangtrio Divas of the World.

Elise van der Horst is er trots op dat ze dit mag doen. Zei kende het Onze Vader, omdat ze  op een christelijke school heeft gezeten, maar kende de Indische variant niet. Ze keek ernaar uit om dit samen met de blazers van het Orkest Koninklijke Luchtmacht te doen. Zoiets had ze nog nooit eerder gedaan. Ze dacht dat het heel mooi en gevoelig zou worden, daar is ze volledig in geslaagd.

Zonnebloemen

Wanneer belangstellende niet naar de herdenking in Den Haag konden komen, was er de mogelijkheid om via de website de traditionele zonnebloemen te bestellen en laten neerleggen. Op die wijze  kon een mooie traditie in stand worden gehouden Leerlingen van het Vrijzinnig-Christelijk Lyceum en het Zeekadettenkorps Vlaardingen legden tijdens het defilé de zonnebloemen op het monument.

De zonnebloemen versterken de uitstraling van een ‘levend monument’ waarmee de slachtoffers worden geëerd die in en rond het voormalige Nederlands-Indië zijn gevallen. Het monument staat op de meest serene plek van de residentie, in de ronding van de bosschages van de Waterpartij, met ruisende bomen op de achtergrond en het voor stadse begrippen weidse water ernaast.

De plechtigheid ving om 19.15 uur aan en werd om 20.30 uur afgesloten met het defilé langs het monument.

 

Bron tekst & foto’s: Stichting Nationale Herdenking 15 augustus 1945
Bron Kopfoto: Collectie Otto Spronk
Tekst bewerking: Jaap C. de Bruin